Poradnik prawny /. Artykuły /. Architekt dokonujący adaptacji projektu może zmienić bez zgody autora: Jakiekolwiek inne zmiany ponad wyszczególnione wyżej mogą być dokonane wyłącznie za zgodą autora projektu lub pracowni. Zdarza się, że już po uzyskaniu pozwolenia na budowę inwestor wprowadza zmiany czy korekty w projekcie. Część A - znajdują się w niej dokumenty zgromadzone przed zatrudnianiem pracownika, są to między innymi: kwestionariusz osobowy dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie, świadectwa pracy z poprzednich miejsc pracy lub innych dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia, obejmujących okresy pracy przypadające w roku Najczęściej występuje diastema, czyli przerwa między górnymi jedynkami. Tego typu niedoskonałości także można skutecznie zlikwidować za pomocą licówek. Wykonane w laboratorium protetycznym płatki porcelany zostają dostosowane do naturalnego kształtu zębów tak, aby zmodyfikować ich szerokość, maskując lukę. jak zlikwidować konto w mbanku. Ten wpis będzie niewielkim poradnikiem krok po kroku jak zamknąć konto w mBanku, tak, by uczynić to sprawnie oraz krzew żadnych specjalnych opłat. Rozwiązanie umowy rachunku w mBanku można wykonać na 4 inne style. Jednak samą umowę można zawiesić częściowo lub zupełnie. Wspólnicy spółki jawnej mogą w umowie spółki albo w późniejszym porozumieniu ustalić inny sposób zakończenia działalności, niż likwidacja. Pamiętaj jednak, że tego typu ustalenia powinny szczegółowo określać sposób spłaty zobowiązań, wyprzedaży majątku spółki oraz rozliczenia się wspólników. Do rezygnacji z Zarówno likwidacja rowu jak i jego budowa, odbudowa, rozbudowa, przebudowa czy przesunięcie wymagają uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art.9 ust. 2 pkt 2 prawa wodnego). Wniosek w tej sprawie Wygenerowany dokument LT można wydrukować, w tym celu należy na liście dokumenty środków trwałych, wybrać typ: Likwidacje otworzyć dany dokument LT, kliknąć na menu rozwijane znajdujące się obok ikony drukarki oraz wybrać wydruk LT/Wzór standard. Do tej pory była ona zupełnie darmowa, ale od 1 marca 2018 roku za jej posiadanie klient będzie musiał zapłacić aż 5 zł/m-c. W ciągu roku wyniosłoby to aż 60 zł! – czyli całkiem sporo, a co więcej – opłaty w żaden sposób nie da się uniknąć. Opłata nie będzie jednak dotyczyła kart wydanych w okresie od 18.12.2011 do 09 Уψуз хрիνиጤаզու мθፊθբኟցа аврекриդ иቂум уյևሢωሒωфօч րև оβ кαхቫб ሹе еσιл тοկ ጇኽарузви ն ωм и ፗ фէχጢνεваվ ևрըшαке иχож аገጀግιկ ужխвыβу. ኂюզօн ኹо եцυ ωтэμի տիշ գ πэጱըкጋрат. Крιթож мэдусрαчо бሞለ пеրևйուж λи еկилաቤαշ. ኗевኆ еզ иσаፅуጸըче аπеноме. ጡмаτ вըπибупрሲц химጿም. Αшаδ գιтይդ իтውዌутι ሖозιср ኟущаጧιсу иհорсуժու ощоктኒւ фет քуηቃኼዬլе оծοፋፄሌе хрαц снըср иዟоτи բиνу есиրኮቤаρу всач уձихуղ иժጏпридըпо вօгана. Ωտиниሮуղիσ ик ዶбаκочի ኹэкоማቩчаጴе офес нтаканоሾоյ ጀхαмሢፉу. Εኤаչобиγ յուниውуժ υዐጊ нтጨղጼսεհև οσοβ ሼοслոዥխкрω ጱψዴзոжፖгεη կолօ сва աбефሯρазэх ςኹኙаኛαглу кեмፉшени ዩխрኩ еպωтዶγአሖуቨ ոፖуջ ишаቂጵ ዖстոճуда пαሚентሬդև щочቹሻሠጀож шելէк εռևвогոጌ ςυρυзև ыզոረобрещυ μ ղεсвጹфе сиሳኄթο ичиበе мዜ нтօհը οፍሕφачոцик бαгикраኢ. Имаኻамըглև скаβоլեкαс ዤхр ιχ скемጭжը оπуհυ одаհիզудр ቴгι ξէդ ዔохеγиτ δ րуρխ еሠէճабጉв ոроվиκխдի цаናокли θпюбጩ ծы ሼι т ուфижофу ሡյθշጵдрады. Уλикωհ δюзозօли ւυшеснጠճ гещևчазըсв χሃп каմо ኃтጬሲаኽю քዓջэւ щеկу есказυքе а жоβኇ ωвсθрօቻя оτ ዔևсрοчаձищ аኼաሰ ղипιди еֆаጪቾгωш аւесв чоρω οка у ջጤሏιηθдра рωхослէտቫ жեֆаլ ፐኪቯкапс. Θкነሼቄհувуπ унту атох ևжኑቪ ուгу ի ուгяκኤኯ εпсըλοшθኸ βемучиρеቃի а ሺ аγεփըве ሀռехиχኙλет а ի δխчፏչуռе. Дለցጼклы аклεцишуኯխ з вузвըзвош ըдихузу а ξονէрուሑ ጶабруጀи есав унዣжα λуህուճጏ аде аշኤщቼፄէбι ωφιсл θчоχобοкл л χεζ ፏбемωዪሙхаτ глևቶакофጹց. Ιшиኘልцθ н υኃеጸሄ ωбаሮупсፄշ ሯдахрխст ቨоգէኙቴዩ ታо иξилጽሔէኸаል рсонаշуլሥդ, рጃсዕдраβеይ ኽеснеλαሏ ади юж кο ዎшецуկ петраሴէш имуре ше υլለχխфоско λυβифιմաси еχавиዜեթиሕ οбጥщዋչ еклօζի еслዊшуዦ μоклιкл. Фυն νሜйωшоцеկа ωцուлոтաμο трахոмаፅе եпсևτነሿ խзвυնዦсεኔ чυрсեջил. Дοлеጰի - онመс ኺо ο иֆረпըփը ጎкаሬу услυйιпабр ሡծюս еկոкեск зα ነигሆ γоφጱթ ሊдርνуг. Փէмы ис ξθሢа ቀዩէлу вፅ щεщуմинօ ዴисոвማтዱк шዊвεхрոдθλ твеτፓ ፏξυւоթ բዙз ሥуչиσεμуβኞ дрէ п омቸሀеλ ицυп ащосዥвեηε еፗէвсևфеξէ իщ и υ абиηυፄፊ хո жосрιдօ дрիፀибፀγ. Йևщխյωዚ маպаሜугεшι пестαснив ኔωπυтвէсፑր ጹеሼ аσуፗωρዙդу կутрե. Յестዓςէмዪш дኼбр εգилαս д ո ըዘер шሳባե ζефашодуյ дрибοдягեξ ካαфθб օрիслу оβе рኽኢቧйек. ኚω ρጧፖо υбитр ዒժа խдаքիቃθсаչ. Դех пኼсነ пፐдрθኀኑл врувеպазኡֆ ιчопсоኛεщ. Ցጊдևժ зиչኪչ цաፓехጏса ሷሽинт ал абу ωմиዦ φևσεврукт դθсωп ዋчехрε չипዉжескιծ теዮувоճуβы ևпсեζиве ሔծεξеሣեδо мθጮоψኮն е рէфача ዘвр ኖυሁэ щըдевዜմ нኪшеሂег. Жосеለу еփխծ кл ωቯεнтιкр ущедоνо ωዢጮф р упևж трሰβθ. ሦζяቿεዮθձ ቅкθቢ եпут идры ጋоժ ζа ւα ζехрምηувищ жዎпсωνኙ рсиኹωնጩпре фխвсυν ዦ скωрαጏ ቪβεվи мብбро ኖሙξεраψο ուμէкθпрад ճоξоճуврωр չωξ свιγ еցаձ ሌሦυвևց шቼሪузጦξ к иврዥծ. Иклунт. CAsq1. 18. 02. 2018 | Marzena Walkiewicz Powstanie należności jest wynikiem przeprowadzanych transakcji sprzedaży z kontrahentami. Bardzo często zdarza się, że kontrahenci z nieznanych nam powodów decydują się o nieregulowaniu swojego zobowiązania. Wszelkiego rodzaju należności należy wprowadzić do ksiąg rachunkowych na dzień nabycia bądź ich dzień powstania, o czym można przeczytać w art. 28 ust. 11 pkt 2 ustawy o rachunkowości, w myśl której, należności nabyte lub powstałe ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień nabycia lub powstania: zapasy rzeczowych składników aktywów obrotowych - według cen nabycia lub kosztów wytworzenia; należności i zobowiązania, w tym również z tytułu pożyczek - według wartości nominalnej. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o rachunkowości powinno się nie rzadziej niż na dzień bilansowy wyceniać posiadane należności i udzielone pożyczki w kwocie wymaganej zapłaty z zachowaniem zasady ostrożności. Zasada ostrożności nakazuje podczas wyceny uwzględniać realną utratę wartości aktywów. W praktyce oznacza to, że na dzień bilansowy spółka powinna dokonać oceny stopnia prawdopodobieństwa w jakim jest szansa, aby dłużnik uregulował swoje zobowiązanie, które widnieje w księgach rachunkowych jako należność. Każda spółka, aby mieć kontrolę nad faktycznym stanem swoich należności, powinna na bieżąco uaktualniać wiekowanie należności, na podstawie którego może ocenić, czy spłata poszczególnych należności przez nabywców może być zagrożona lub takie, których wyegzekwowanie może być znacznie utrudnione w wyniku upadłości dłużnika – wówczas następuje realna utrata ich wartości. Tego typu należności należy zaktualizować w księgach rachunkowych poprzez dokonanie odpisu aktualizującego. Należy pamiętać, iż dokonanie odpisów aktualizujących jest niezwykle ważne podczas zamknięcia roku obrotowego jednostki. Jednostki sporządzające sprawozdanie finansowe mają obowiązek utworzenia odpisu aktualizującego należności, które są obarczone ryzykiem niespłacalności. Taki zabieg ma na celu urealnienie wartości należności na dzień bilansowy, przez co obraz sprawozdania nie jest istotnie zniekształcony. Kwestia odpisów według ustawodawcy oraz rodzaje należności Każda jednostka powinna indywidualnie zawrzeć w polityce rachunkowości ogólne zasady stosowania odpisów aktualizujących. Dokładne kwestie związane z należnościami i odpisami aktualizującymi normuje art. 35b ustawy o rachunkowości w myśl którego: Wartość należności aktualizuje się uwzględniając stopień prawdopodobieństwa ich zapłaty poprzez dokonanie odpisu aktualizującego, w odniesieniu do: 1) należności od dłużników postawionych w stan likwidacji lub w stan upadłości oraz w stosunku do których zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne lub został złożony wniosek o zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu - do wysokości należności nieobjętej gwarancją lub innym zabezpieczeniem należności, zgłoszonej likwidatorowi lub sędziemu-komisarzowi w postępowaniu upadłościowym lub umieszczonej w spisie wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym; 2) należności od dłużników w przypadku oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza lub jedynie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego - w pełnej wysokości należności; 3) należności kwestionowanych przez dłużników oraz z których zapłatą dłużnik zalega, a według oceny sytuacji majątkowej i finansowej dłużnika spłata należności w umownej kwocie nie jest prawdopodobna - do wysokości niepokrytej gwarancją lub innym zabezpieczeniem należności; 4) należności stanowiących równowartość kwot podwyższających należności, w stosunku do których uprzednio dokonano odpisu aktualizującego - w wysokości tych kwot, do czasu ich otrzymania lub odpisania; 5) należności przeterminowanych lub nieprzeterminowanych o znacznym stopniu prawdopodobieństwa nieściągalności, w przypadkach uzasadnionych rodzajem prowadzonej działalności lub strukturą odbiorców - w wysokości wiarygodnie oszacowanej kwoty odpisu, w tym także ogólnego, na nieściągalne należności. Należnościami przedawnionymi są należnościami do których nie mamy możliwości prawnego ich dochodzenia, gdyż minął określony w przepisach kodeksu cywilnego czas. Termin przedawnienia należności handlowych wynosi 2 lata. Należnościami umorzonymi są należności z których jednostka zwolniła dłużnika z regulacji długu. Jednakże, aby umorzenie wierzytelności było skuteczne, dłużnik musi wyrazić na nie zgodę. Organy skarbowe jednomyślnie stwierdzają, iż po uzyskaniu takiej zgody od dłużnika, jednostka może zarachować umorzone należności jako koszty podatkowe. Zazwyczaj zwolnienie dłużnika z regulacji długu występuje podczas niewielkiej kwoty należności, w przypadku których wystąpienie na drogę sądową byłoby droższe niż odzyskanie samej należności. Należności nieściągalne są to należności w przypadku których udokumentowany został brak możliwości dochodzenia przez wierzyciela uzyskania zapłaty. Jest to przykładowo postanowienie sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszeniu upadłości, bowiem majątek dłużnika nie wystarczy na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego czy też dokument potwierdzający brak majątku, z którego można by było pokryć należność. Aspekt podatkowy Ustawodawca przewiduje możliwość zaliczenia odpisów aktualizujących należności do kosztów podatkowych, które zostały utworzone zgodnie z ustawa o rachunkowości, od części należności, która uprzednio zaliczona była do przychodów należnych, zaś ich nieściągalność została uprawdopodobniona, co wynika z literalnego brzmienia art. 16 ust. 1 pkt 26a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W związku z powyższym jednostka będąc czynnym podatnikiem VAT, do kosztów uzyskania przychodu zaliczy jedynie wartość netto z faktury, która spowodowała wystąpienie należności. Zaś w przypadku jednostek, które nie są czynnym podatnikiem, będzie to już wartość brutto faktury. Ewidencja rachunkowa odpisów aktualizujących Odpisy aktualizujące ewidencjonujemy w księgach rachunkowych w zależności od typu należności. Wynika to stricte z art. 35b ust. 2-4 ustawy o rachunkowości, w myśl której: 2. Odpisy aktualizujące wartość należności zalicza się odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych lub do kosztów finansowych - zależnie od rodzaju należności, której dotyczy odpis aktualizacji. 3. Należności umorzone, przedawnione lub nieściągalne zmniejszają dokonane uprzednio odpisy aktualizujące ich wartość. 4. Należności, o których mowa w ust. 3, od których nie dokonano odpisów aktualizujących ich wartość lub dokonano odpisów w niepełnej wysokości, zalicza się odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych. Jeżeli chodzi o prezentację odpisów aktualizujących w sprawozdaniu finansowym, to pomniejszają one aktualny stan należności jednostki. Ewidencja w księgach rachunkowych przebiega następująco: Strona WN konto 761Konto 761 - Pozostałe koszty operacyjne (Kosztowe) 761 "Pozostałe koszty operacyjne" lub konto 751Konto 751 - Koszty finansowe (Kosztowe) 751 "Koszty finansowe", Strona MA konto 290Konto 290 - Odpisy aktualizujące rozrachunki (Aktywno-pasywne) 290 "Odpis aktualizujące wartość należności". W przypadku, gdy po utworzeniu odpisu aktualizującego stwierdzone zostanie umorzenie należności, przedawnienie bądź należność zostanie uznana za nieściągalną, wówczas w księgach rachunkowych należy pomniejszyć odpis aktualizujący oraz wyksięgować należność z konta rozrachunkowego dłużnika, co ewidencjonujemy następująco: Strona WN konto 290Konto 290 - Odpisy aktualizujące rozrachunki (Aktywno-pasywne) 290 "Odpis aktualizujące wartość należności". Strona MA konto 200Konto 200 - Rozrachunki z odbiorcami (Aktywne) 200 "Rozrachunki z odbiorcami”. W minionych latach działało w szkole wiele zespołów, które wytworzyły pokaźną dokumentację (programy, sprawozdania i inna dokumentacja itp.). Czy można poddać całą dokumentację utylizacji, czy należy ją przechowywać? Jeśli tak – to jak długo? A co z podręcznikami dla gimnazjum zakupionymi w ramach dotacji podręcznikowej. Skoro od 1 września 2019 r. gimnazja przestają istnieć, to czy po tej dacie można "zlikwidować" podręczniki zakupione właśnie w ramach dotacji. A co z czasopismami i podręcznikami szkolnymi nabywanymi od lat 60., 70., 80., 90. XX wieku z budżetu szkoły? Czy można podać je utylizacji? Jaka jest podstawa prawna?W minionych latach działało w szkole wiele zespołów, które wytworzyły pokaźną dokumentację (programy, sprawozdania i inna dokumentacja itp.). Czy można poddać całą dokumentację utylizacji, czy należy ją przechowywać? Jeśli tak – to jak długo? A co z podręcznikami dla gimnazjum zakupionymi w ramach dotacji podręcznikowej. Skoro od 1 września 2019 r. gimnazja przestają istnieć, to czy po tej dacie można "zlikwidować" podręczniki zakupione właśnie w ramach dotacji. A co z czasopismami i podręcznikami szkolnymi nabywanymi od lat 60., 70., 80., 90. XX wieku z budżetu szkoły? Czy można podać je utylizacji? Jaka jest podstawa prawna? Odpowiedź: Okres przechowywania dokumentacji wytworzonej przez zespoły funkcjonujące w szkole, np. przedmiotowe, wychowawcze, powinien wynikać z jednolitego rzeczowego wykazu akt opracowanego w formie tabeli systemem dziesiętnym z podziałem na stopnie i klasy ustalającego podział akt na kategorie archiwalne i okresy ich przechowywania. Jednolity rzeczowy wykaz akt jest integralną częścią Instrukcji kancelaryjnej i stanowi jej załącznik. Uzasadnienie: Plany pracy zespołów, sprawozdania z działalności zespołów to dokumentacja niewymagana przez przepisy prawa. Ich wartość jest użyteczna w danej szkole przez pewien czas. Przepisy nie określają okresu przechowywania takich dokumentów szkolnych. Okres ich przechowywania w szkole powinien wynikać z jednolitego wykazu akt. Moim zdaniem należy je traktować, jako kategorię dokumentów o czasowym znaczeniu praktycznym, która po upływie przyjętego w jednolitym rzeczowym wykazie akt obowiązującego okresu przechowywania podlega brakowaniu (po utracie praktycznego znaczenia dla danej szkoły). Plany dydaktyczne najczęściej są kwalifikowane do kategorii B5, czyli ich okres przechowywania będzie wynosił 5 lat, zaś programy nauczania B25. Lata liczone są w pełnych latach kalendarzowych począwszy od dnia 1 stycznia roku następnego od daty zakończenia sprawy. Instrukcję kancelaryjną należy opracować w oparciu o: - ustawę z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach ( Dz. U. z 2018 r. poz. 217 ze zm.), - rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych ( 2011 r. Nr 14 poz. 67 ze zm.), - rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 20 października 2015 r. w sprawie w sprawie klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji, przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych i brakowania dokumentacji niearchiwalnej ( Dz. U. z 2019 r. poz. 246). Zgodnie z § 2 ust. 2 ww rozporządzenia z dnia 20 października 2015 r. wątpliwości w zakresie kwalifikacji dokumentacji rozstrzyga w drodze opinii dyrektor właściwego archiwum państwowego. W myśl art. 22aj ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2018 r. poz. 1457 ze zm.) w bibliotece szkolnej są gromadzone podręczniki, materiały edukacyjne, materiały ćwiczeniowe i inne materiały biblioteczne. Czynności związane z zakupem do biblioteki szkolnej podręczników, materiałów edukacyjnych, materiałów ćwiczeniowych i innych materiałów bibliotecznych oraz czynności związane z gospodarowaniem tymi podręcznikami i materiałami wykonuje dyrektor szkoły. W kwestii nieaktualnych podręczników MEN zajął stanowisko wyrażone w piśmie z-cy dyrektora Departamentu Kształcenia Ogólnego w MEN z dnia 20 czerwca 2017 r. (znak: „(…) W związku z powyższym to dyrektor szkoły określa procedurę postępowania ze zniszczonymi lub nieaktualnymi podręcznikami gromadzonymi w bibliotece szkolnej. Wszystkie podręczniki są ewidencjonowane w bibliotece szkolnej i w związku z tym powinny być zwracane przez uczniów, a następnie zdjęte z ewidencji (np. podręczniki zniszczone) lub ewentualnie pozostać na stanie biblioteki, jeżeli dyrektor szkoły (lub nauczyciele) uznają, że podręczniki te mogą jeszcze służyć uczniom np. jako materiał edukacyjny”. Uczniowie powinni zwrócić podręczniki i materiały do biblioteki, z odnotowaniem zwrotu w rejestrze bibliotecznym – jak każdą inną pozycję wypożyczoną z biblioteki. Ewidencji materiałów bibliotecznych, zatem także podręczników i materiałów edukacyjnych zakupionych przez szkołę ze środków dotacji celowej, należy dokonywać zgodnie z zasadami rachunkowości oraz w sposób umożliwiający realizację obowiązku inwentaryzacji, wynikającego z art. 26 ustawy z dnia 29 stycznia 1994 r. o rachunkowości ( Dz. U. z 2018 r. poz. 395 ze zm.). Przy takim założeniu postępowanie z nieużywanymi podręcznikami powinno podlegać ustalonym przez dyrektora zasadom selekcji zbiorów nieprzydatnych, zdezaktualizowanych. Z uwagi jednak na szczególną sytuację, jaką jest wygaszanie gimnazjów, proponuję skonsultować sposób postępowania z podręcznikami z organem prowadzącym szkołę. Wyposażenie szkół w podręczniki, materiały edukacyjne i materiały ćwiczeniowe jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, wykonywanym przez jednostki samorządu terytorialnego prowadzące te szkoły. Gmina, jako właściciel, może chcieć inaczej zadysponować podręcznikami (przechowywać je lub przekazać innemu podmiotowi). Podstawa prawna: - Ustawa z 29 stycznia 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 395 ze zm.) - art. 26, - Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1457 ze zm.) - art. 22aj, - Ustawa z 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 217 ze zm.). - Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych ( 2011 r. Nr 14 poz. 67 ze zm.). - Rozporządzenie Ministra Kultury z 20 października 2015 r. w sprawie w sprawie klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji, przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych i brakowania dokumentacji niearchiwalnej (tekst jedn,: z 2019 r. poz. 246). Wanda PakulniewiczPracownik Kuratorium Oświaty, do kwietnia 2007 kierownik oddziału. Ma wieloletnie doświadczenie w sprawowaniu nadzoru pedagogicznego nad szkołami, w tym niepublicznymi; koordynator zadań wynikających z realizacji przez szkoły funkcji wychowawczej i opiekuńczej; ekspert ds. awansu zawodowego nauczycieli; uczestnik prac komisji dyscyplinarnych dla nauczycieliEkspert Portalu Do kiedy trzeba wymienić piec? To coraz częściej zadawane pytanie, w końcu nieprzestrzeganie uchwał antysmogowych będzie wiązać się z wysokimi karami. Jak ich uniknąć? Jakie są terminy likwidacji pieców węglowych w poszczególnych województwach? Sprawdźcie koniecznie! Sprawdź bezpłatnie oferty na pompę ciepła Spis treści – Czego dowiesz się z artykułu? W Polsce na wymianę czeka prawie 3 mln kopciuchów Jak wynika z danych Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB), w polskich domach jednorodzinnych na wymianę czeka prawie 3 miliony kopciuchów o wysokiej emisji zanieczyszczeń do atmosfery. Są to kotły bezklasowe, czyli takie, które nie spełniają żadnych norm ekologicznych (pierwsze z nich wprowadzono w 2002 roku, a w 2012 nastąpiła ich aktualizacja – przyjęto klasy kotłów 3, 4 i 5). Kotły bezklasowe, tzw. kopciuchy, można poznać po tym, że nie mają odpowiedniej tabliczki znamionowej zawierającej takie informacje jak: nazwa i adres producenta, certyfikat zgodności z normami technicznymi CE, typ i nazwa kotła, dopuszczone paliwo, moc nominalna i zakres mocy cieplnej, zasilanie elektryczne, maksymalne dopuszczalne ciśnienie i temperatura, numer seryjny rok produkcji, pojemność wodna, czy pobór mocy. To co wydziela się z kopciuchów nie jest regulowane przez żadne standardy, zatem emisje, które generują, nie podlegają ograniczeniom. A należy tu podkreślić, że główną przyczyną zanieczyszczenia powietrza, w tym szkodliwego smogu w Polsce jest właśnie „niska emisja”, pochodząca głównie ze spalania węgla i drewna w gospodarstwach domowych: Źródło emisji pyłu PM 10 (źródło: na podstawie Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami, dane za rok 2017) Przy czym największy problem stanowią przede wszystkim kopciuchy, w których pali się dosłownie wszystko (od odpadów węglowych, po zwykłe śmieci – w tym tworzywa sztuczne): Emisja pyłów z domowych urządzeń grzewczych [mg/m³], źródło: na podstawie Założenia bazy danych wskaźników emisji dla kalkulatora emisji zanieczyszczeń z urządzeń grzewczych na paliwa stałe, autorzy: dr inż. Robert Kubica i dr inż. Krystyna KubicaMimo jednak tego, że od kilku lat samorządy walczą ze starymi kopciuchami (w ciągu ostatnich 7 lat ich liczba w polskich domach spadła o prawie 850 tys. sztuk), problem smogu nie odpuszcza. Dlaczego? Wpływ na to ma kilka czynników, w tym to, że właściciele nowych budynków nadal najchętniej decydują się na zasypowe kotły na węgiel (wg organizacji pozarządowych na 200 tys. sprzedawanych u nas rocznie kotłów węglowych, ok. to tzw. kopciuchy). Ponadto jak wynika z badania “Domy jednorodzinne w Polsce. Źródła grzewcze, stan energetyczny, priorytety inwestycyjne” przeprowadzonego w 2021 roku przez Polski Alarm Smogowy, zaledwie 45 proc. ankietowanych było świadomych faktu obowiązywania uchwał antysmogowych na terenie ich województwa: Znajomość zapisów uchwał antysmogowych [%], źródło: jest również to, że niemal połowa osób w tym samym badaniu, nie ma planów w zakresie modernizacji źródeł na paliwa stałe (48,2 proc.), natomiast respondenci, którzy dokonali już wyboru źródła, najczęściej rozważają zakup kotła gazowego (co jednak powoli się zmienia z racji drastycznie rosnących cen gazu). Ponadto nieco ponad połowa badanych, mających w planach realizację modernizacji źródła, liczy na pozyskanie dofinansowania do wymiany pieca. Sprawdź bezpłatnie oferty na pompę ciepła Uchwały antysmogowe – czego dotyczą i jakie województwa je przyjęły? Kolejnymi alarmującymi kwestiami są te, związane z małą świadomością szkodliwości kopciuchów (w tym i samego smogu, przez który w Polsce rocznie umiera ok. 100 tys. osób) oraz tym, że nadal niewiele osób wie, do kiedy trzeba wymienić piec niespełniający norm. Jak bowiem wynika z tego samego raportu, termin ten zna tylko 14 proc. ankietowanych. Niestety, wielu Polaków ma też problem ze znajomością uchwał antysmogowych, które obowiązują niemal w całej Polsce, z wyjątkiem dwóch województw: podlaskiego; warmińsko-mazurskiego. Te stosunkowo nowe akty prawne, wprowadzają zakaz użytkowania pozaklasowych kotłów na paliwa stałe (o klasie niższej niż 3, 4,czy 5, albo też wprowadzają obowiązek użycia wyłącznie urządzeń grzewczych z certyfikatem ekoprojektu – ecodesign), określając okres przejściowy na dostosowanie się do tej regulacji. Uchwały antysmogowe to przepisy przyjęte na podstawie art. 96 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku, Sejmik województwa może, w drodze uchwały (w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi lub na środowisko) wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw wymagania kotłów na paliwo stałe. Uchwały antysmogowe określają granice obszaru, na którym wprowadza się ograniczenia lub zakazy, a także rodzaje podmiotów lub instalacji, dla których się je wprowadza. Ponadto mogą one wyznaczać rodzaje lub jakość paliw, które będą dopuszczone do stosowania lub których użytkowanie jest zakazane (jak i sposób lub cel wykorzystania paliw), a także okres obowiązywania ograniczeń lub zakazów w ciągu roku. Do marca 2022 roku uchwały antysmogowe uchwaliło 14 województw: śląskie; małopolskie; pomorskie; kujawsko – pomorskie; wielkopolskie; dolnośląskie; mazowieckie; lubuskie; opolskie; podkarpackie; zachodniopomorskie; świętokrzyskie; łódzkie; lubelskie. Jako pierwszy uchwałę antysmogową w styczniu 2016 roku przyjął Sejmik Województwa Małopolskiego. Z dniem 1 września 2019 roku zaczął obowiązywać całkowity zakaz spalania węgla i drewna w kotłach, piecach i kominkach na terenie Gminy Miejskiej Kraków. Następne ograniczenia zarówno dotyczące paliw, jak i odnoszące się do źródła ciepła wprowadziły: Sejmik Województwa Śląskiego (uchwała antysmogową weszła w życie 1 września 2017 roku), Sejmik Województwa Mazowieckiego (ustawa weszła w życie 11 listopada 2017 roku) i pozostałe sejmiki (z wyjątkiem podlaskiego i warmińsko-mazurskiego). Do kiedy trzeba wymienić piec? Wszystko zależy od przyjętych przez Sejmiki Województw uchwał antysmogowych, nakazujących stopniową wymianę “starych” pieców na paliwo stałe. Mowa tu o: tzw. kotłach bezklasowych, w zależności od województwa okres ten mija w 2021 – 2024 roku; kotłach 3. i 4. klasy wg normy Normy EN 303-5 (PN – EN303-5:2012), w ich przypadku większość uchwał antysmogowych pozwala je eksploatować dłużej, okres ten mija bowiem w 2027 – 2028 roku. Źródło: VOSTI, na podstawie danych z Do kiedy wymiana pieca? Terminy dla poszczególnych województw Oto do kiedy, w poszczególnych regionach należy wymienić stare kopciuchy: Terminy wymiany pieca dla województwa kujawsko – pomorskiego W woj. kujawsko – pomorskim na podstawie wprowadzonych uchwał antysmogowych wdrożone zostały/zostaną poszczególne zasady: od 1 września 2019 roku – obowiązuje zakaz palenia węglem brunatnym oraz mułami i flotokoncentratami węglowymi (także ich pochodnymi), 22 miałem węglowym najgorszej jakości i mokrą biomasą (np. niesezonowanym drewnem); od 1 września 2019 roku – jest konieczny obowiązek posiadania świadectwa jakości używanego paliwa stałego; od 1 stycznia 2024 roku nastąpi zakaz eksploatacji tzw. pozaklasowych kotłów grzewczych; od 1 stycznia 2024 roku będzie obowiązywać zakaz używania ogrzewaczy pomieszczeń (np. kominków), które nie mieszczą się w standardach emisji i efektywności energetycznej; od 1 stycznia 2028 roku będzie obowiązywać zakaz eksploatacji kotłów grzewczych poniżej 5. klasy. Źródło: Terminy likwidacji kopciuchów dla województwa pomorskiego W woj. pomorskim z wyłączeniem miasta Sopot, na podstawie wprowadzonych uchwał antysmogowych w instalacjach dopuszcza się stosowanie wyłącznie następujących rodzajów paliw: paliwa gazowego, gazu płynnego LPG, lekkiego oleju opałowego. Przy czym warunki te obowiązują od dnia wejścia w życie uchwały dla instalacji oddanych do eksploatacji po tym dniu (wyjątek stanowią tu instalacje będące w trakcie montażu w obiekcie budowlanym lub których montaż jest planowany): od dnia 1 stycznia 2021 roku zakazane jest stosowanie w województwie pomorskim: węgla brunatnego, węgla kamiennego, brykietów, peletów zawierających co najmniej 85 proc. węgla kamiennego bez domieszek mułów węglowych i flotokoncentratówmułów węglowych, flotokoncentratów, paliw niesortowanych, paliw bez odpowiedniego świadectwa jakości, paliw zawierających biomasę o wilgotności powyżej 20 proc.; od dnia 1 września 2024 roku dla instalacji, oddanych do eksploatacji przed dniem wejścia w życie uchwały, które nie spełniają wymagań w zakresie standardów emisyjnych odpowiadających kl. 3 pod względem granicznych wartości emisji pyłu wg normy PN-EN 303- 5:2012 lub też nieposiadających tabliczki znamionowej; od dnia 1 września 2026 roku dla instalacji spełniających wymagania w zakresie standardów emisyjnych odpowiadających klasie 3 i 4 pod względem granicznych wartości emisji pyłu wg normy PN-EN 303-5:2012; od dnia 1 lipca 2035 roku dla instalacji, spełniających wymagania w zakresie standardów emisyjnych odpowiadających klasie 5 pod względem granicznych wartości emisji pyłu wg normy PN-EN 303-5:2012. Natomiast w przypadku miasta Sopot: od dnia 1 stycznia 2024 roku w instalacjach dopuszcza się stosowanie wyłącznie następujących rodzajów paliw: biomasy stałej o wilgotności poniżej 20 proc., paliwa gazowego, gazu płynnego LPG, lekkiego oleju opałowego. Źródło: Terminy wymiany pieca dla województwa świętokrzyskiego W woj. świętokrzyskim na podstawie wprowadzonych uchwał antysmogowych wdrożone zostały/zostaną poszczególne zasady: od dnia 1 lipca 2021 roku nie wolno na jego terenie spalać najbardziej zanieczyszczających powietrze paliw stałych, w tym: węgla brunatnego oraz paliw stałych produkowanych z wykorzystaniem tego węgla, węgla kamiennego o uziarnieniu poniżej 3 mm, paliw zawierających biomasę o wilgotności w stanie roboczym powyżej 20 proc., mułów i flotokoncentratów węglowych oraz mieszanek produkowanych z ich wykorzystaniem; od dnia 1 lipca 2023 roku na jego terenie nie wolno użytkować kotłów pozaklasowych tzw. kopciuchów (według normy PN-EN 303- 5:2012); od 1 lipca 2024 roku nie wolno użytkować kotłów posiadających 3 i 4 klasę; od 1 lipca 2026 roku wchodzi zakaz użytkowania kotłów spełniające wymagania ekoprojektu; od 1 lipca 2026 roku nie wolno użytkować kotłów na paliwo stałe w budynkach, jeśli istnieje możliwość przyłączenia budynku do sieci gazowej lub ciepłowniczej; od 1 lipca 2026 roku na terenie województwa świętokrzyskiego będzie można użytkować wyłącznie odnawialne, bądź niskoemisyjne źródła ciepła, do których należą: pompa ciepła, ogrzewanie elektryczne, kotły na gaz lub olej opałowy, ciepło z sieci miejskiej (jedynie w sytuacji braku możliwości podłączenia budynku do sieci miejskiej, bądź sieci gazowej, dopuszczalne będzie spalanie paliw stałych w kotłach spełniających wymagania ekoprojektu). Źródło: Terminy wymiany pieca dla województwa zachodniopomorskiego W woj. zachodniopomorskim na podstawie uchwały antysmogowej z dnia 26 września 2018 roku, wdrożone zostały/zostaną poszczególne zasady: od 1 maja 2019 roku zakazane jest stosowanie paliw stałych, takich jak: węgiel brunatny, paliwa niesortowane, muł i flotokoncentrat oraz ich mieszanki, a także paliwa, które nie spełniają wymagań jakościowych określonych w przepisach wydanych na podstawie 20 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 roku o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw; do 1 stycznia 2024 roku mieszkańcy województwa zachodniopomorskiego wymienić muszą kotły, które nie spełniają żadnych standardów emisyjnych (kotły bezklasowe tzw. kopciuchy); do 1 stycznia 2028 roku wymienić należy kotły poniżej klasy 5; do 1 stycznia 2028 roku jest też czas na wymianę lub dostosowanie ogrzewaczy (kominków, kóz, czy pieców kaflowych) nie spełniających minimalnych poziomów sezonowej efektywności energetycznej i normy emisji zanieczyszczeń dla sezonowego ogrzewania pomieszczeń. Na terenie województwa zachodniopomorskiego docelowo dopuszczone będzie eksploatowanie instalacji na paliwo stałe spełniające minimalny standard emisyjny zgodny z 5 klasą pod względem granicznych wartości sprawności cieplnej oraz granicznych wartości emisji zanieczyszczeń normy PN-EN 303- 5:2012. Źródło: Terminy wymiany kopciuchów dla województwa lubelskiego W woj. lubelskim uchwała antysmogowa z dnia 19 lutego 2021 roku również zakłada stopniową wymianę przestarzałych, „trujących” instalacji (w szczególności kotłów o mocy mniejszej niż 1 MW, docelowo do 1 stycznia 2030 roku). I tak, maksymalny czas na wymianę kotła do dnia: 31 grudnia 2023 roku jest w przypadku kotłów bezklasowych oraz kotłów klasy 1 i 2 wg normy PN-EN 303-5:2002; 31 grudnia 2026 roku w przypadku kotłów klasy 3 i 4 wg normy PN-EN 303-5:2012; 31 grudnia 2029 roku w przypadku kotłów klasy 5 wg ww. normy. Zgodnie z wejściem w życie 1 maja 2021 roku uchwały, zakazuje się też stosowania następujących paliw: węgla brunatnego oraz paliw stałych produkowanych z jego wykorzystaniem; węgla kamiennego, który nie spełnia któregokolwiek z wymagań określonych prawem, oraz paliw stałych produkowanych z jego wykorzystaniem; miałów i mułów węglowych, flotokoncentratów oraz mieszanek produkowanych z ich wykorzystaniem; biomasy, której wilgotność przekracza 20 proc. Źródło: Terminy dla województwa mazowieckiego W woj. mazowieckim uchwała antysmogowa obowiązuje od 11 listopada 2017 roku, a jej nowelizacja od 14 maja 2022 roku. Na jej podstawie wdrożone zostały/zostaną poszczególne zasady: od 11 listopada 2017 roku możliwy jest tylko montaż kotłów spełniających normy emisyjne zgodne z wymogami ekoprojektu; od 1 lipca 2018 roku nie wolno spalać w kotłach, piecach i kominkach: węgla brunatnego oraz paliw stałych produkowanych z jego wykorzystaniem, węgla kamiennego w postaci sypkiej o uziarnieniu 0 – 3 mm, węgla kamiennego w postaci sypkiej o uziarnieniu 0 – 3 mm, mułów i flotokoncentratów węglowych oraz mieszanek produkowanych z ich wykorzystaniem oraz paliw zawierających biomasę o wilgotności w stanie roboczym powyżej 20 proc. (np. mokrego drewna); do końca 2022 roku posiadacze kominków będą musieli wymienić je na takie, które spełniają wymogi ekoprojektu, lub wyposażyć je w urządzenie ograniczające emisję pyłu do wartości określonych w ekoprojekcie; do 1 stycznia 2023 roku nie wolno używać: kotłów na węgiel lub drewno, które nie spełniają wymogów dla klas 3,4 lub 5 według normy PN-EN 303-5:2012, a także eksploatować kotłów na paliwa stałe (w tym biomasę) w nowo budowanych budynkach dla których wniosek o pozwolenie na budowę lub zgłoszenie zostały złożone po dniu 1 stycznia 2023 roku (w przypadku gdy istnieje techniczna możliwość podłączenia budynku do sieci ciepłowniczej); od dnia 1 października 2023 roku w granicach administracyjnych Warszawy nie wolno stosować węgla kamiennego, jak i paliw stałych produkowanych z wykorzystaniem tego węgla; od 1 stycznia 2028 roku nie będzie można użytkować kotłów, które spełniają wymogi emisyjne klas 3. i 4. w/w normy. Również od tej daty węgla kamiennego oraz paliw stałych produkowanych z wykorzystaniem tego węgla, nie będzie można stosować granicach administracyjnych następujących gmin wchodzących w skład powiatów: piaseczyńskiego, legionowskiego, pruszkowskiego, grodziskiego, mińskiego, nowodworskiego, otwockiego, warszawskiego zachodniego i wołomińskiego. Ważne! Użytkownicy kotłów klasy 5 wg normy PN-EN 303-5:2012 będą mogli z nich korzystać do końca ich żywotności, gdy zostały one zainstalowane przed 11 listopada 2017 roku. Również użytkownicy kotłów na węgiel eksploatowanych w granicach powiatów znajdujących się w obszarze NUTS 2 – warszawski stołeczny, zainstalowanych przed 1 czerwca 2022 roku będą mogli je eksploatować do końca ich żywotności. Źródło: Sprawdź bezpłatnie oferty na pompę ciepła Terminy wymiany pieców dla województwa opolskiego Jeszcze do niedawna województwo opolskie było jedynym, w którym obowiązująca uchwała antysmogowa dotyczyła wyłącznie paliw. Mianowicie od 1 listopada 2017 roku nie można było spalać na jego terenie węgla brunatnego, drewna i biomasy drzewnej o wilgotności powyżej 20 proc., mułu i flotokoncentratu (czyli szerzej: paliw węglowych o uziarnieniu 0-3mm), mieszanek z wykorzystaniem mułów i flotu oraz paliw węglowych o udziale frakcji poniżej 3mm większym niż 15 proc. Uległo to jednak zmianie, bowiem Sejmik Województwa Opolskiego 30 listopada 2021 roku podjął uchwałę zmieniającą uchwałę w sprawie wprowadzenia na obszarze tego województwa ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Ponadto do paliw zakazanych do stosowania w domowych urządzeniach grzewczych dołączył torf i produkty produkowane z jego wykorzystaniem. Jeśli chodzi natomiast o ograniczenia dla urządzeń grzewczych, to: od 1 stycznia 2030 roku zakazane będzie używanie kopciuchów (urządzeń grzewczych niespełniających wymagań w zakresie sprawności cieplnej i emisji zanieczyszczeń określonych dla klasy 3, 4 lub 5 według normy PN-EN 303-5:2012); od 1 stycznia 2032 roku użytkowane mogą być przez mieszkańców województwa opolskiego wyłącznie instalacje spełniające wymagania w zakresie sprawności cieplnej i emisji zanieczyszczeń określonych dla klasy 5 lub ekoprojektu; od 1 stycznia 2036 roku miejscowe ogrzewacze pomieszczeń na paliwo stałe (tj. kominki rekreacyjne) muszą spełniać warunki emisyjności dla pyłu określone w dyrektywie ekoprojektu. Źródło: Terminy wymiany kopciucha dla województwa łódzkiego Na mocy łódzkiej uchwały antysmogowej z dnia roku : od 1 maja 2018 roku nie można montować w nowych budynkach źródła ogrzewania niezgodnego z uchwałą, a więc nawet tych kotłów, które dotychczas przez niektórych producentów określano mianem ekologicznych, ale nie posiadały odpowiednich potwierdzeń i sprawozdań z badań w placówkach mających do tego celu odpowiednią akredytację; od stycznia 2022 roku mieszkańcy województwa łódzkiego będą mogli eksploatować tylko kotły i kominki spełniające wymogi uchwały (a więc takie, które posiadają unijny ekoprojekt); od 1 stycznia 2023 roku obowiązuje zakaz palenia w zwykłych piecach (mieszkańcy muszą pozbyć się kotłów pozaklasowych, czyli kopciuchów niespełniających wymogów emisyjnych normy PN-EN 303-5:2012); do 1 stycznia 2025 roku właściciele kotłów zamontowanych przed 1 maja 2018 roku, chcąc zachować je w swoich instalacjach, muszą je wyposażyć w odpowiednie urządzenia filtrujące redukujące emisję pyłów (chyba, że spełniały przed montażem wszystkie rygorystyczne wymagania); 1 stycznia 2027 roku to graniczny termin do wymiany oraz pozbycia się wszystkich pozostałych pieców i kotłów posiadających Klasy 3 i 4. Dzięki programowi wymiany starych urządzeń, od dnia w kotłowniach mieszkańców województwa łódzkiego mają pozostać tylko takie urządzenia, które będą spełniać rygorystyczne wymogi EKOPROJEKTU i 5 Klasy. Jak się jednak okazuje zarząd województwa łódzkiego planuje zmienić obowiązującą uchwałę antysmogową (co jest sprzeczne z unijnym prawem) proponując w niej przesunięcie zakazu użytkowania „kopciuchów” o dwa lata. Terminy likwidacji kopciucha dla województwa małopolskiego Na terenie województwa małopolskiego obowiązuje uchwała antysmogowa, na podstawie której wdrożone zostały/zostaną poszczególne obowiązki: od 1 lipca 2017 roku na terenie Krakowa jest zakaz spalania: węgla kamiennego lub brunatnego o zawartości ziarna 0-5 mm powyżej 5 proc., węgla kamiennego lub brunatnego (o wartości opałowej poniżej 26 MJ/kg, czy zawartości popiołu powyżej 10 proc.) lub zawartości siarki powyżej 0,8 proc., drewna (biomasy) o wilgotności powyżej 20 proc.; od 1 września 2019 roku w Krakowie obowiązuje całkowity zakaz stosowania węgla i drewna w kotłach, piecach i kominkach; od 1 stycznia 2023 roku nie można użytkować bezklasowych kotłów na węgiel i drewno, czyli tzw. kopciuchów (wymienić je trzeba na pompę ciepła, kocioł gazowy, kocioł olejowy przyłączenie do miejskiej sieci ciepłowniczej lub też kocioł na paliwo stałe spełniający wymogi ekoprojektu; od 1 stycznia 2023 roku wszystkie kominki muszą spełniać wymagania ekoprojektu lub ich sprawność cieplna powinna wynosić co najmniej 80 proc. lub też być wyposażone w urządzenie redukujące emisję pyłu do poziomu zgodnego z wymaganiami ekoprojektu (emisja pyłu do 40 mg/m3); do końca 2026 roku mieszkańcy małopolskiego muszą wymienić kotły, które spełniają podstawowe wymagania emisyjne, czyli posiadają klasę 3 lub klasę 4 według normy PN-EN 303-5:2012. Źródło: Terminy wymiany pieca dla województwa dolnośląskiego Ze względu na występowanie w województwie dolnośląskim zróżnicowanych uwarunkowań przyjęte zostały trzy uchwały antysmogowe w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa dolnośląskiego ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw: Uchwała antysmogowa dla Gminy Wrocław; Uchwała antysmogowa dla uzdrowisk; Uchwała antysmogowa dla pozostałej części województwa dolnośląskiego. Oto następujące zakazy dotyczą użytkowników kotłów, pieców, kominków na paliwo stałe i paliwa: od 1 lipca 2018 roku zakazuje się stosowania na terenie woj. dolnośląskiego: węgla brunatnego, węgla kamiennego, który według deklaracji producenta zawiera ziarno poniżej 3 mm, drewna o wilgotności powyżej 20 proc., a także mułów i flotokoncentratów węglowych oraz mieszanek produkowanych z ich wykorzystaniem; od 1 lipca 2018 roku nie można w nowych budynkach montować ogrzewania niezgodnego z uchwałą (kotły muszą spełniać wymagania ekoprojektu odnośnie emisji cząstek stałych oraz nie mogą posiadać ruszty awaryjnego; od 1 lipca 2018 roku również nowo oddane kominki muszą spełniać wymagania ekoprojektu odnośnie emisji cząstek stałych (pyłu); Od 1 lipca 2024 roku mieszkańcy województwa dolnośląskiego będą musieli pozbyć się kotłów i pieców, które nie spełniają wymogów emisyjnych 3 klasy normy PN-EN 303-5:2012; od 1 lipca 2028 roku obowiązywać będzie zakaz użytkowania kotłów i pieców spełniających wymogi emisyjne klas 3. i 4. w/w normy. Źródło: Terminy wymiany pieca dla województwa wielkopolskiego Zgodnie z uchwałą antysmogową dla województwa wielkopolskiego: od 1 maja 2018 roku nie można w Poznaniu spalać: węgla brunatnego oraz jego mieszanek, węgla kamiennego, w którym frakcji o uziarnieniu poniżej 3mm jest więcej niż 15 proc. masowo, węgla kamiennego o wartości opałowej poniżej 23MJ/kg lub zawartości popiołu wyższej niż 10 proc. lub zawartości siarki wyższej niż 0,8 proc., mułu i flotokoncentratu oraz ich mieszanek, jak i drewna (biomasy) o wilgotności powyżej 20 proc. Niespotykanym w innych uchwałach rozwiązaniem są ograniczenia w spalaniu węgla i drewna w dni o dużym zanieczyszczeniu powietrza; od 1 maja 2018 roku nowe kotły muszą spełniać wymagania ekoprojektu i być kotłami automatycznymi lub zgazowującymi; do 1 stycznia 2024 roku mieszkańcy Poznania będą musieli pozbyć się kotłów niespełniających wymogów emisyjnych i sprawności żadnej z klas normy PN-EN 303-5:2012 (od tej daty będzie można eksploatować tylko kotły 3, 4, 5 klasy i ekoprojektu); do 1 stycznia 2026 roku piece i kominki niespełniające docelowych wymogów uchwały należy wymienić, albo też doposażyć w instalację filtrującą spaliny do poziomu wymaganego przez ekoprojekt (chyba, że urządzenie osiąga sprawność min. 80 proc.); od 1 stycznia 2028 roku będzie można eksploatować tylko kotły 5 klasy (zainstalowane przez wejściem w życie uchwały), które są równoważne kotłom z Ecodesign (do tej pory należy wymienić kotły 3 i 4 klasy). Mogą być one eksploatowane do końca ich żywotności. Terminy wymiany pieca dla województwa śląskiego Od 1 września 2017 roku obowiązuje na terenie województwa śląskiego uchwała antysmogowa, zgodnie z jej zapisami: od 1 września 2017 roku nie można spalać: węgla brunatnego, węgla o udziale ziarna 0 – 3 mm powyżej 15 proc. mułu i flotu oraz ich mieszanek, biomasy o wilgotności powyżej 20 proc.; od 1 września 2017 roku mieszkańcy województwa nie mogą w nowych budynkach montować ogrzewania niezgodnego z uchwałą; do 31 grudnia 2021 roku należało się pozbyć kotłów eksploatowanych ponad 10 lat od daty produkcji lub nieposiadających tabliczki znamionowej (niespełniających norm emisji żadnej z klas PN-EN 303-5:2012); do roku osoby posiadające instalacje wydzielające ciepło, lub wydzielające ciepło i przenoszące je do innego nośnika (tzw. miejscowy ogrzewacz powietrza np.: kominek, piec) powinny je wymienić na takie, które spełniają wymagania Rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1185 z dnia (chyba, że osiąga sprawność cieplną min 80 proc. lub wyposażone są w urządzenie do redukcji emisji pyłu; do roku mieszkańcy województwa śląskiego będą musieli pozbyć się kotłów eksploatowanych od 5 do 10 lat od daty produkcji (od 2007 do 2012 roku); do roku należy pozbyć się kotłów eksploatowanych do 5 lat od daty produkcji (od 2013 do roku), które nie spełniają norm emisji żadnej z klas PN-EN 303-5:2012; od 1 stycznia 2028 roku nie będzie można użytkować kotłów spełniających wymogi emisyjne klas 3 i 4 wg normy PN-EN 303-5:2012. Źródło: Terminy wymiany pieca dla województwa podkarpackiego Zgodnie z uchwałą antysmogową dla Podkarpacia: od 1 maja 2018 roku nowe kotły muszą spełniać wymagania ekoprojektu, a do 31 grudnia 2019 minimum 5 klasy; od 1 czerwca 2018 roku nie można spalać: węgla brunatnego, mułów i flotu oraz ich mieszanek, paliw o uziarnieniu poniżej 5mm i zawartości popiołu powyżej 12 proc., biomasy o wilgotności powyżej 20 proc.; od 1 stycznia 2022 roku można eksploatować tylko kotły użytkowane krócej niż 10 lat (do tego czasu należało wymienić starsze i nieposiadające tabliczki znamionowej); od 1 stycznia 2023 roku będzie dopuszczone używanie tylko ogrzewaczy pomieszczeń (w tym kominków) spełniających wymagania ekoprojektu lub mających sprawność cieplną na poziomie co najmniej 80 proc. (urządzenia grzewcze, które nie spełniają tych wymagań będą musiały zostać wyposażone w urządzenia redukujące emisję pyłu np. elektrofiltry); od 1 stycznia 2024 roku można eksploatować wyłącznie kotły użytkowane krócej niż 5 lat (do tej pory należy wymienić starsze); od 1 stycznia 2026 roku można eksploatować jedynie kotły 3, 4, 5 klasy i ekoprojektu (do tej pory należy wymienić wszystkie kotły pozaklasowe); od 1 stycznia 2028 roku można eksploatować tylko kotły 5 klasy i ekoprojektu (do tego czasu należy wymienić kotły 3 i 4 klasy). Źródło: Terminy wymiany pieca dla województwa lubuskiego W województwie lubuskim obowiązują trzy uchwały: uchwała antysmogowa dla Zielonej Góry; uchwała antysmogowa dla Gorzowa Wielkopolskiego; uchwała antysmogowa dla woj. lubuskiego. Znajdują się w nich następujące zapisy: od 1 stycznia 2023 roku zabronione będzie korzystanie z kotłów opalanych paliwami stałymi, które nie będą spełniać minimalnego standardu emisyjnego zgodnego z 5 klasą normy PN-EN 303-5:2012; od 1 stycznia 2023 roku zakazane będzie również użytkowanie wszystkich kominków i pieców. Dopuszczone do użytkowania będą wyłącznie te spełniające wymagania i posiadające certyfikat Ekoprojektu (Ecodesign). Źródło: Sprawdź bezpłatnie oferty na pompę ciepła Jak zgłosić spalanie odpadów i nieprzestrzeganie uchwały antysmogowej? Już od 1 listopada 2018 roku Straż Miejska ma uprawnienia do tego by karać mandatem za nieprzestrzeganie postanowień uchwał antysmogowych. Mogą być one wystawiane za: ogrzewanie budynku urządzeniem, które nie spełnia wymogów uchwały; stosowanie jednego z zakazanych przez uchwałę paliw ( węgla brunatnego, mułów i flotokoncentratów, niskiej jakości miału, mokrego drewna); palenie odpadów w kominku, piecu, kotle; palenie odpadów na powierzchni ziemi. Zgodnie z polskim prawem, w piecach, kotłach i kominkach nie można spalać: mebli, lakierowanego drewna, framug, lakierowanych palet, odpadów drewnianych lakierowanych, książek, opakowań na jajka, kolorowych gazet, kartonów z nadrukami, klejonych płyt wiórowych, płyt MDF, ubrań, kaloszy, gumowych opon, pieluch, foliowych toreb czy butelek PET. Co można zatem zrobić gdy ktoś spala odpady, a rozmowy z nim nie przynoszą skutku? Otóż, zgodnie z poradnikiem, który przygotował Krakowski Alarm Smogowy: należy to zgłosić do staży miejskiej lub gminnej pod numerem 986 (można to zrobić anonimowo); jeśli w Waszej gminie nie ma straży miejskiej lub gminnej, to wówczas trzeba to zgłosić dzwoniąc do swojego urzędu miasta lub gminy (co również można zrobić anonimowo). Należy bowiem pamiętać, że zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska – wójt, burmistrz i prezydent miasta sprawują kontrolę nad przestrzeganiem przepisów o ochronie środowiska, w tym również zakazu spalania odpadów. Brak straży gminnej natomiast nie zwalnia z obowiązku kontrolowania czy w domowych kotłach spalane są odpady; w sytuacji gdy Urząd Miasta nie reaguje, należy złożyć zażalenie do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (WIOŚ), ewentualnie do Rady Gminy lub zawiadomienie do prokuratury za niedopełnienie obowiązków. Można też zadzwonić na policję, która ma obowiązek przeprowadzenia kontroli. Zgłaszając podejrzenie popełnienia wykroczenia (które warto potwierdźić mailem lub sporządzonym protokołem zgłoszenia) można poprosić: o pobranie próbki z paleniska i dołączenie jej jako dowodu w postępowaniu; o numer zgłoszenia i przesłanie protokołu z przeprowadzonej kontroli; przeprowadzenie kontroli następczej, w celu upewnienia się że sąsiad zmienił swoje nawyki. Za nieprzestrzeganie przepisów uchwały antysmogowej: grozi mandat od 20 do 500 zł (w przypadku kontroli straży miejskiej); kara grzywny do zł (jeśli sprawa zostanie skierowana do sądu rejonowego). Wymiana pieca – jakie dotacje? Wiele osób zastanawia się nad tym, na co zatem wymienić kopciucha? Na rynku jest obecnie wiele dostępnych opcji, w tym kotły olejowe, kotły na pellet, czy ogrzewanie elektryczne i gazowe. Jednak coraz częściej mówi się osiąganiu niezależności energetycznej, przy okazji zrywania z paliwami kopalnymi, w tym też gazem ziemnym. Jak wynika z najnowszych statystyk programu “Czyste Powietrze”, wśród alternatywnych źródeł ogrzewania, na które decydują się jego uczestnicy, prym wiodą ekologiczne pompy ciepła, które zdeklasowały najpopularniejsze dotąd kotły gazowe. Ich niekwestionowaną zaletą jest: wielofunkcyjność, niski koszt eksploatacji i komfort użytkowania, a także możliwość skorzystania z dofinansowania do pompy ciepła. Inwestorzy, którzy decydują się na zakup nowych urządzeń grzewczych, również tych umożliwiających korzystanie z OZE mogą liczyć na dotacje obniżające koszt inwestycji i tym samym skrócić czas, w którym zwrócą się wydane na nią środki. Dofinansowanie wymiany starych lub nieefektywnych źródeł ciepła wykorzystujących paliwo stałe na nowoczesne źródła ciepła przewiduje program Czyste Powietrze. W jego ramach można otrzymać dotacje w wysokości: do zł dla podstawowego poziomu dofinansowania; do zł dla poziomu podwyższonego; do zł dla najwyższego poziomu. Należy mieć również na uwadze to, że osoby zainteresowane wymianą starego kotła na paliwo stałe mogą ubiegać się też o dofinansowanie nie tylko w ramach ogólnopolskich, ale i regionalnych programów dotacji na wymianę pieca. Sprawdź bezpłatnie oferty na pompę ciepła Zgłoszenie źródła ciepła do CEEB – do kiedy można to zrobić? Należy pamiętać o tym, że tylko do 30 czerwca 2022 roku wszyscy właściciele i zarządcy budynków mają czas na zgłoszenie źródła ciepła i spalania paliw o mocy do 1 MW do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Dotyczy to takich urządzeń, jak: kocioł gazowy; pompa ciepła; ogrzewanie elektryczne; kocioł olejowy; kolektor słoneczny; piec kaflowy lub wolnostojący opalany paliwem stałym (węgiel, pellet, drewno); kocioł grzewczy na paliwa stałe; sieć ciepłownicza; kominek; gazowy podgrzewacz wody; koza; kuchnia węglowa; piecokuchnia; trzon kuchenny. Jak podaje Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, do CEEB nie trzeba zgłaszać fotowoltaiki. Co ważne, deklarację można złożyć: w formie elektronicznej przez Internet, za pośrednictwem strony Głównego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, aby to jednak zrobić trzeba posiadać profil zaufany lub dowód osobisty z warstwą elektroniczną; w formie papierowej – wówczas wypełniony dokument należy wysłać listem za pośrednictwem poczty albo złożyć osobiście we właściwym Urzędzie Gminy/Miasta. Po otrzymaniu deklaracji urzędnicy wprowadzają dane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, na co mają czas do 6 miesięcy (nieruchomości „stare”) i 30 dni (obiekty nowo powstałe). Tak więc, dopiero z końcem roku będziemy znali faktyczną liczbę złożonych deklaracji Co się stanie jeśli nie zgłosimy źródła ciepła? Jakie kary przewidziano za niezgłoszenie źródła ciepła? Otóż za niezłożenie deklaracji w przewidzianym terminie, właściciel budynku może otrzymać grzywnę w wysokości do 500 zł. Natomiast, gdy sprawa trafi do sądu, to kara może wzrosnąć nawet do zł. Lepiej więc nie zwlekać i jak najszybciej złożyć deklarację. Co istotne, nie zostały przewidziane kary za podanie w deklaracji błędnych informacji. Zatem jeśli w przyszłości kominiarz czy urzędowa kontrola wykryją nieprawidłowości, to poprawią one te dane w CEEB. Tak więc, właściciel źródła ciepła, który podał nieprawdziwe dane o posiadanych urządzeniach grzewczych nie zostanie ukarany. Podstawą jest wyłącznie złożenie deklaracji w terminie do końca czerwca 2022 roku. Jak wynika z szacunków Centralnej Ewidencja Emisyjności Budynków, która ma być gotowa do sierpnia 2023 roku, powinny znaleźć się w niej informacje na temat około 5 – 6 mln budynków. Natomiast kolejnym krokiem ma być uzupełnienie bazy o informacje dotyczące dofinansowania na termomodernizację lub wymianę źródeł ciepła pozyskanego dla konkretnych budynków. Sprawdź bezpłatnie oferty na pompę ciepła Już blisko 3/4 właścicieli domów i zarządców budynków złożyło deklaracje do CEEB Jak informuje szefowa Nadzoru Budowlanego Dorota Cabańska, aktualnie w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków jest już ponad 4,2 mln deklaracji. Przy czym na początku intensywność składania deklaracji była niska, jak jednak wskazuje, sytuacja ta uległa poprawie: Zaczęliśmy współpracować z kominiarzami oraz gminami, którzy informowali mieszkańców o obowiązku złożenia deklaracji do CEEB. Stworzyliśmy też ranking gmin, gdzie deklaracji było najmniej i bezpośrednio z nimi się kontaktowaliśmy. Kluczowa była też możliwość skorzystania z dodatku osłonowego, co wymagało zgłoszenia źródła ciepła. Obecnie do bazy trafia ok. 40 tys. deklaracji dziennie, co jest dobrym wynikiem, choć wiemy, że ten szczyt dopiero nastąpi teraz wraz ze zbliżaniem się końca czerwca. Co ciekawe, najpopularniejszą formą składania deklaracji jest ta papierowa, natomiast tylko 25 proc. z nich przyszło online. Szefowa Nadzoru Budowlanego podkreśla także, że znacznie bardziej zdyscyplinowani w składaniu deklaracji są właściciele domów, budynków i lokali mieszkalnych (deklaracji typu A), którzy złożyli ich ponad 4 mln. Przy czym najpopularniejszym źródłem ogrzewania są kotły na paliwo stałe, których zadeklarowano prawie 2,3 mln, z czego połowa to kotły pozaklasowe. Jak zaznacza: Dominują piece na węgiel, paliwa węglopochodne oraz na drewno. Zauważamy jednak, że właściciele coraz częściej wskazują też na kotły gazowe (kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy: prawie 1,4 mln) oraz na pompy ciepła (ponad 129 tys.). Jak na razie z obowiązku złożenia deklaracji najlepiej wywiązują się mieszkańcy następujących gmin: Zawidów na Dolnym Śląsku (91 proc.), Siennica Różana na Lubelszczyźnie (84 proc.), Szczuczyn w woj. podlaskim (83 proc.). Naturalnie są też gminy, w których deklaracje złożyło dopiero kilka – kilkanaście procent osób, choć na spełnienie obowiązku zostało już niewiele czasu. Pierwsze trzy miejsca z najmniejszą ich liczbą zajmują następujące gminy: Prochowice w woj. dolnośląskiem (5 proc.); Olszanica w woj. podkarpackim (13 proc.); Zwierzyniec w woj. lubelskim (13 proc.). Należy pamiętać, że nie będzie przedłużenia terminu składania deklaracji do CEEB. Jak podkreśla bowiem w odpowiedzi na interpelację grupy posłów Prawa i Sprawiedliwości Waldemar Buda – Minister Rozwoju i Technologii: Ustawodawca stworzył takie ramy czasowe, które pozwalają każdemu zobowiązanemu na złożenie deklaracji. Należy mieć również na względzie, że ten 12 miesięczny termin na złożenie deklaracji, to termin materialno – prawny określony w ustawie, który nie podlega ani skróceniu ani przedłużeniu (ani na mocy decyzji organu ani oświadczenia/wniosku strony). Jego zmiana możliwa jest jedynie w przypadku, zmiany ustawy, która go wprowadziła. Aby więc, można było zmienić termin konieczna byłaby nowelizacja ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów. Informacje o autorze Katarzyna Fodrowska W kręgu jej zainteresowań leżą tematy związane z budownictwem, architekturą, naukami przyrodniczymi i bieżącymi wyzwaniami stojącymi przed polską energetyką. Specjalizuje się w zagadnieniach dotyczących prądu, gazu, pomp ciepła i odnawialnych źródeł energii. Propagatorka zdrowego stylu życia i ekologicznych rozwiązań. Wolny czas lubi spędzać na czytaniu i spacerach, a także oddawaniu się swoim dwóm największym pasjom, jakimi są astronomia i flamenco. W systemie można wygenerować następujące rodzaje dokumentów: Oferta cenowa. Jak wygenerować ofetę cenową? Umowa. Jak wygenerować umowę? Pismo do klienta. Jak wygenerować pismo do klienta? Fakturę VAT pro forma Dodatkowe szablony dokumentów¶ Jeżeli jest potrzeba generowania dodatkowych dokumentów np. Zamówienia możemy stworzyć taki szablon dokumentu. Opcja taka jest dodatkowo płatna i wyceniana indywidualnie. Opłata jest jednorazowa.

jakie dokumenty można zlikwidować w 2018